Po drugiej stronie kamery - strona poświęcona Ryszardowi Lenczewskiemu

Ryszard Lenczewski: Życie i twórczość polskiego operatora filmowego

O Ryszardzie Lenczewskim

Ryszard Lenczewski - operator filmowy z pasją

Ryszard Lenczewski urodził się 28 marca 1931 roku w Poznaniu, jako syn fotografa i malarki. Większą część dzieciństwa spędził w rodzinnym atelier fotograficznym, gdzie rodzice rozwijali jego zdolności artystyczne i obserwacyjne. Wcześnie przejawiał talent zarówno do rysowania, jak i fotografowania, a swoje marzenie o byciu filmowcem spełnił, pracując w dziale postprodukcji podczas służby wojskowej w Wojsku Polskim. Po odbyciu służby wojskowej, w 1949 r., w wieku 19 lat Lenczewski rozpoczął studia reżyserskie w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi, które ukończył w 1953 r. pracą dyplomową "Sen".

Pierwszym filmem reżyserskim Lenczewskiego był "Zły mąż", komedia rozgrywająca się w czasie okupacji niemieckiej w Polsce. Następnie powstał "Zaczarowany młyn", który był pierwszą współpracą Lenczewskiego z polskim filmowcem Andrzejem Wajdą. Potem było jeszcze wiele innych wspólnych filmów, m.in. "Człowiek z przepaści", "Ida", "Krwią i Milą", "Krew i miód". (Krew i miód", "Pokój" i "Stalin mnie nie zna", które zostały wyprodukowane w Polsce. W latach 60. i 70. Lenczewski pracował jako operator przy wielu filmach, m.in. przy "Ekipie rozbitków", "Długim pojedynku", "Dalekiej drodze do domu" i "Ostatnim dniu muru berlińskiego". Jego prace w tym czasie odzwierciedlały zmianę stylu z czarno-białego na kolorowy oraz rozwój obiektywu zmiennoogniskowego.

Lenczewski współpracował z wieloma reżyserami, takimi jak Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Jerzy Skolimowski, Jerzy Kłamczacki, Jerzy Figl, Mieczysław Popławski, Krzysztof Zanussi, Wojciech Makowski, Andrzej Stajski, Krzysztof Mazek i inni.

Ryszard Lenczewski - piękne ujęcia filmowe

Twórczość Ryszarda Lenczewskiego odzwierciedlała miłość do przyrody, a jego filmy często wykazują głęboką wrażliwość na świat natury. Najwyraźniej widać to w jego filmie "Porfiry i Skarbek" ("Prywatne życie Archibalda Sezno"), zrealizowanym wspólnie z reżyserem Krzysztofem Kieślowskim. Był to film o relacji fotografa i jego modelki, rozgrywający się w zmiennych krajobrazach Dolomitów. Zdjęcia Lenczewskiego, zarówno w Dolomitach, jak i na tle miasta, oddają piękno i przepych natury, a jednocześnie ożywiają budynki i sceny uliczne.

Innym przykładem wrażliwości Lenczewskiego na przyrodę jest jego praca nad filmem "Les Adrets du Lac" ("Adrets of the Lake"), opowiadającym o grupie alpinistów w Alpach Szwajcarskich. Była to kolejna współpraca Lenczewskiego i Kieślowskiego, a w zdjęciach znów widać wrażliwość na świat przyrody. Obrazy ośnieżonej góry na tle wieczornego nieba, z samotnym alpinistą zmierzającym na szczyt, są równie piękne, co sugestywne.

Ryszard Lenczewski - człowiek, który odmienił oblicze filmu

Wśród zmian, jakie Ryszard Lenczewski wniósł w oblicze filmu, jedną z najważniejszych było rozwinięcie zdjęć czarno-białych w kolor i zoom. Znajduje to odzwierciedlenie w twórczości wielu reżyserów, z którymi współpracował, takich jak Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Krzysztof Zanussi, Jerzy Figl i inni.

Lenczewski miał również duży wpływ na polskie kino, zarówno jako autor zdjęć, jak i reżyser filmów. Pracował przy wielu filmach z najważniejszymi postaciami polskiego kina, był jednym z pierwszych autorów zdjęć filmowych, którzy otrzymali za swoją pracę nagrodę Polskiej Akademii Filmowej. Pod koniec lat 90. miał indywidualną wystawę w Muzeum Narodowym w Warszawie, na której pokazano jego twórczość od lat 50. do współczesności.